Ronaldo vẫn là tâm điểm lớn nhất của Bồ Đào Nha ở tuổi 41.

Bồ Đào Nha bước vào trận gặp Uzbekistan lúc 0h ngày 24/6 trong trạng thái không được phép sai thêm. Trận hòa CHDC Congo ở ngày ra quân khiến đội bóng của Roberto Martinez mất quyền thong thả. Một cú sảy chân nữa có thể biến vòng bảng thành cơn ác mộng.

Nhưng vấn đề của Bồ Đào Nha không chỉ nằm ở điểm số.

Họ đang phải đá một trận đấu khác, âm ỉ hơn và khó xử hơn: trận đấu với chính Cristiano Ronaldo. Ở tuổi 41, Ronaldo vẫn là biểu tượng lớn nhất của đội tuyển. Anh vẫn đá chính, vẫn là tâm điểm truyền thông, vẫn khiến mọi quyết định chiến thuật bị soi dưới một lăng kính đặc biệt.

Bồ Đào Nha vì thế bước vào trận gặp Uzbekistan với hai sức ép. Họ phải thắng để giữ đường đi ở World Cup. Và họ phải chứng minh rằng Ronaldo không phải gánh nặng trong một đội hình có quá nhiều lựa chọn tấn công.

Đó mới là điều khiến trận đấu này trở nên nguy hiểm.

Ronaldo và cái bóng quá lớn

Không cầu thủ nào trong lịch sử Bồ Đào Nha có vị thế như Ronaldo. 143 bàn sau 229 trận là di sản khổng lồ. Sáu kỳ World Cup là một hành trình phi thường. Nhưng di sản càng lớn, câu hỏi càng khó.

Bồ Đào Nha có còn nên xây hàng công quanh Ronaldo?

Đây không còn là câu hỏi mang tính xúc phạm. Nó là câu hỏi chuyên môn. Ronaldo vẫn có bản năng ghi bàn, vẫn có sức hút trong vùng cấm và vẫn đủ quyền lực để khiến đối thủ phải dè chừng. Nhưng bóng đá đỉnh cao không chỉ cần tên tuổi. Nó cần nhịp độ, áp lực, khả năng di chuyển và sự phù hợp với tập thể.

Ronaldo đá chính hay dự bị đang trở thành tranh luận lớn trước trận gặp Uzbekistan.

Ở trận ra quân, Ronaldo không tạo ra câu trả lời đủ thuyết phục. Bồ Đào Nha chơi nặng nề. Họ có bóng, có kỹ thuật, có nhiều cầu thủ đủ sức tạo đột biến, nhưng hệ thống lại thiếu sự thanh thoát. Khi kết quả không tốt, mọi ánh mắt lập tức đổ về Ronaldo.

Đó là cái giá của một biểu tượng.

Ronaldo không chỉ là một cầu thủ trong đội hình. Anh là một sự kiện. Một pha bỏ lỡ của anh có thể thành chủ đề toàn cầu. Một câu nói liên quan đến anh có thể kéo theo tranh cãi. Ngay cả việc Joao Neves cố hạ thấp áp lực bằng cách xem Ronaldo như “một thành viên trong tập thể” cũng bị đẩy thành cuộc ồn ào lớn.

Vấn đề nằm ở đó. Trong một đội tuyển bình thường, phát biểu ấy có thể trôi qua sau vài giờ. Với Bồ Đào Nha của Ronaldo, nó trở thành dấu hiệu cho thấy phòng thay đồ đang sống dưới áp lực bất thường.

Roberto Martinez hiểu điều này. Ông có thể nói mọi thứ vẫn ổn. Các cầu thủ có thể cố làm dịu dư luận. Nhưng không ai có thể phủ nhận rằng mỗi trận đấu của Bồ Đào Nha lúc này đều xoay quanh một câu hỏi: Ronaldo nên tiếp tục đá chính hay đã đến lúc lùi lại?

Câu hỏi ấy không dễ trả lời. Gạt Ronaldo khỏi đội hình chính là quyết định có thể làm rung chuyển cả đội tuyển. Nhưng tiếp tục dùng anh bất chấp hiệu quả cũng là canh bạc.

Martinez đang đứng giữa hai lựa chọn đều có rủi ro.

Canh bạc của Martinez

Bồ Đào Nha không thiếu phương án. Joao Felix có thể đem lại sự mềm mại và kết nối. Rafael Leao có tốc độ để kéo giãn hàng thủ. Goncalo Ramos từng chứng minh anh đủ lạnh lùng trong các trận lớn. Đây không phải những lựa chọn chữa cháy. Họ là những cầu thủ đủ đẳng cấp để đòi chỗ đứng.

Vấn đề là ai phải nhường chỗ.

Nếu Ronaldo vẫn đá chính, hệ thống phải phục vụ phần nào cho thói quen chơi bóng của anh. Nếu Ronaldo dự bị, Martinez phải đối diện cơn bão truyền thông và sức ép từ biểu tượng lớn nhất bóng đá Bồ Đào Nha. Đó là bài toán không chỉ nằm trên bảng chiến thuật.

Roberto Martinez đối diện bài toán khó về vai trò của Ronaldo.

Uzbekistan có thể khiến bài toán ấy thêm rối. Đội bóng châu Á không phải đối thủ dễ chịu. Họ có tổ chức, có kỷ luật và có những mũi tấn công đủ nhanh để trừng phạt sai lầm. Một đội chơi với ba trung vệ, phòng ngự thấp và kiên nhẫn chờ phản công luôn là kiểu đối thủ khó chịu với Bồ Đào Nha hiện tại.

Nếu Bồ Đào Nha ghi bàn sớm, mọi thứ có thể được kiểm soát. Ronaldo có thể trở thành biểu tượng của phản ứng mạnh mẽ. Martinez có thêm lý do để bảo vệ lựa chọn của mình.

Nhưng nếu trận đấu kéo dài trong bế tắc, áp lực sẽ quay lại rất nhanh.

Mỗi pha xử lý hỏng của Ronaldo sẽ bị soi. Mỗi tình huống Joao Felix, Leao hay Ramos ngồi ngoài sẽ bị đặt câu hỏi. Mỗi phút trôi qua mà Bồ Đào Nha không ghi bàn sẽ khiến tranh luận “Cristiano đá chính hay không” trở nên nặng nề hơn.

Đó là sự mong manh đáng lo của Bồ Đào Nha.

Một đội tuyển muốn vô địch World Cup không thể để mình bị giam trong một cuộc tranh luận cá nhân. Họ cần một hệ thống rõ ràng hơn cảm xúc. Họ cần một lựa chọn mạnh mẽ hơn sự nể trọng. Họ cần biết Ronaldo là vũ khí, biểu tượng hay vấn đề chiến thuật.

Ronaldo xứng đáng được tôn trọng. Nhưng Bồ Đào Nha cũng xứng đáng được giải phóng khỏi nỗi sợ phải lựa chọn.

Trận gặp Uzbekistan vì thế không chỉ là trận đấu để Bồ Đào Nha sửa sai sau cú vấp đầu tiên. Nó là bài kiểm tra bản lĩnh của Martinez. Ông có dám dùng Ronaldo theo nhu cầu của đội bóng, thay vì để đội bóng tiếp tục xoay quanh Ronaldo?

Nếu Bồ Đào Nha thắng, cuộc tranh luận có thể lắng xuống. Nếu họ lại sảy chân, Ronaldo sẽ không chỉ là tâm điểm.

Anh sẽ trở thành cuộc khủng hoảng của Bồ Đào Nha.