Tuchel đối mặt sức ép lớn dù tuyển Anh giành quyền đi tiếp sau trận thắng CH Congo.

Harry Kane lại cứu tuyển Anh. Và cũng có thể, anh vừa cứu luôn công việc của Thomas Tuchel.

Chiến thắng 2-1 trước CH Congo ở vòng 32 đội World Cup rạng sáng 2/7 lẽ ra phải là một bước đi bình thường của một ứng viên vô địch. Nhưng với tuyển Anh, đó lại là một cuộc tháo chạy khỏi thảm họa. Họ bị kéo vào thế trận hỗn loạn, chơi thiếu ý tưởng, mất kiểm soát trong thời điểm quan trọng và chỉ thoát khỏi cú sốc nhờ bản lĩnh của Kane cùng những điều chỉnh muộn màng từ băng ghế dự bị.

Tuchel có thể nói về bản lĩnh. Ông có thể nhắc đến tinh thần không bỏ cuộc. Người Anh cũng có thể tự an ủi rằng các đội lớn đôi khi cần biết thắng trong những ngày chơi tệ. Nhưng nếu nhìn thẳng vào trận đấu, đây không phải dấu hiệu của một nhà vô địch đang biết cách chịu đựng. Đây là dấu hiệu của một đội bóng đang sống trên miệng vực.

Một đội tuyển sở hữu Kane, Jude Bellingham, Bukayo Saka, Phil Foden, Declan Rice, Anthony Gordon và hàng loạt ngôi sao Premier League không thể cứ chờ những khoảnh khắc giải cứu. World Cup không phải nơi để một HLV liên tục đánh cược vào thiên tài cá nhân. Đó là nơi hệ thống, kỷ luật và bản sắc phải lên tiếng trước khi các ngôi sao tạo khác biệt.

Vấn đề của tuyển Anh là họ vẫn chưa có hình hài rõ ràng dưới thời Tuchel.

Một HLV lớn, một đội bóng chưa lớn

Tuchel được bổ nhiệm vì danh tiếng của một HLV đấu cúp. Ông từng đưa PSG vào chung kết Champions League, giúp Chelsea vô địch châu Âu và được xem như chuyên gia của những trận knock-out. Với Liên đoàn Bóng đá Anh, đó là hồ sơ quá phù hợp. Tuyển Anh không thiếu cầu thủ giỏi. Họ cần một HLV biết biến chất lượng cá nhân thành công thức chiến thắng ở các trận cầu lớn.

Nhưng trước CH Congo, Tuchel lại khiến người ta nghi ngờ chính thứ từng làm nên tên tuổi ông. Tuyển Anh không giống một đội bóng được chuẩn bị kỹ cho một trận đấu loại trực tiếp. Họ nhập cuộc thiếu sắc nét, triển khai bóng rời rạc, hai biên nhạt nhòa và hàng thủ nhiều thời điểm như đứng trước một đối thủ xa lạ.

Marcus Rashford và Noni Madueke gần như không tạo được tác động đáng kể. Hàng tiền vệ không áp đặt được nhịp chơi. Tuyến sau liên tục để lộ khoảng trống khi CH Congo tăng tốc. Nếu Yoane Wissa dứt điểm tốt hơn trong cơ hội ngon ăn, tuyển Anh có thể đã rơi vào thế trận còn tồi tệ hơn nhiều.

Tuyển Anh cần diện mạo rõ ràng hơn trước trận gặp Mexico tại Azteca.

Điều đáng nói là CH Congo không cần một kế hoạch quá phức tạp để khiến Anh khốn đốn. Họ chơi mạnh mẽ, trực diện, giàu năng lượng và đủ táo bạo để khiến đội bóng của Tuchel lúng túng. Trong nhiều thời điểm, đội bị đánh giá thấp hơn lại là bên có vẻ biết mình đang làm gì hơn.

Đó là lời buộc tội nặng nề nhất dành cho Tuchel. Một HLV được kỳ vọng đem đến sự tinh vi chiến thuật lại đang khiến tuyển Anh trông như một tập thể vừa được lắp ghép vội. Hôm nay ông dùng Rashford và Madueke. Trận sau có thể quay lại với Gordon và Saka. Có lúc Anh muốn kiểm soát, có lúc lại chơi như chờ phản ứng. Sự linh hoạt, nếu thiếu nền tảng, rất dễ biến thành sự loay hoay.

Tuchel không thiếu ý tưởng. Nhưng đội bóng của ông đang thiếu một ý tưởng chủ đạo.

Kane không thể mãi làm bình cứu hỏa

Kane là sự khác biệt lớn nhất của tuyển Anh. Đẳng cấp của anh không còn là điều phải tranh luận. Khi trận đấu bước vào vùng sinh tử, Kane vẫn có khả năng xuất hiện đúng lúc, dứt điểm đúng nhịp và biến một đội bóng đang rối loạn thành đội chiến thắng.

Nhưng càng hay, Kane càng khiến Tuchel lộ rõ điểm yếu.

Một HLV không thể cứ cần đội trưởng cứu mình sau mỗi trận đấu chệch khỏi kế hoạch. Một ứng viên vô địch không thể cứ rơi vào hỗn loạn rồi hy vọng một ngôi sao tạo phép màu. Bóng đá knock-out cần khoảnh khắc, nhưng không đội nào vô địch World Cup chỉ bằng khoảnh khắc.

Tuyển Anh trong bốn trận đã nhiều lần sống nhờ Kane và Bellingham. Điều đó cho thấy họ có cầu thủ lớn. Nhưng nó cũng chỉ ra rằng hệ thống của Tuchel chưa đủ tin cậy. Khi đội bóng vận hành tốt, ngôi sao là người nâng trần sức mạnh. Khi đội bóng vận hành kém, ngôi sao bị biến thành người dọn dẹp hậu quả.

Kane đang bị đặt vào vai ấy quá thường xuyên.

Harry Kane tiếp tục cứu tuyển Anh bằng bản lĩnh của một tiền đạo lớn.

Anthony Gordon vào sân và tạo ra hai đường kiến tạo, giúp Anh xoay chuyển cục diện. Đó là điểm cộng cho băng ghế dự bị, nhưng cũng là câu hỏi ngược lại cho Tuchel: vì sao phương án hiệu quả ấy chỉ xuất hiện khi trận đấu đã gần rơi khỏi tay? Vì sao tuyển Anh phải đợi đến lúc khủng hoảng mới tìm thấy tốc độ, chiều sâu và sự trực diện?

Tuchel thích nói về những “finishers”, các cầu thủ vào sân để kết thúc trận đấu. Nhưng tuyển Anh trước hết cần những “starters” (người đá chính cố định) đúng nghĩa: một đội hình xuất phát có logic, có nhịp điệu và đủ sức đưa trận đấu vào quỹ đạo mong muốn. Không thể xây dựng tham vọng World Cup bằng cách đá một giờ nhạt nhòa rồi trông chờ 30 phút cuối bùng nổ.

Vấn đề không chỉ là một trận đấu. Vấn đề là xu hướng.

Tuyển Anh chưa cho thấy sự tiến bộ mạch lạc qua từng vòng. Họ không tạo cảm giác càng đá càng chắc. Ngược lại, mỗi trận lại giống một bài kiểm tra thần kinh mới. Với dàn cầu thủ hiện tại, đó là sự lãng phí đáng báo động. Với Tuchel, đó là dấu hiệu ông chưa chuyển hóa được tài năng thành tập thể.

Trận gặp Mexico tại Azteca sẽ là bài kiểm tra tàn nhẫn hơn nhiều. Mexico có lợi thế sân nhà, bầu không khí dữ dội và điều kiện thi đấu khắc nghiệt. Đó không phải nơi để tuyển Anh tiếp tục nhập cuộc chậm chạp, mất phương hướng rồi chờ Kane sửa sai. Nếu Anh lại sống trên ranh giới mong manh như trước CH Congo, họ có thể không còn đường quay lại.

Tuchel vẫn còn cơ hội sửa. Nhưng thời gian cho những thử nghiệm đã hết. World Cup không chờ một HLV tìm đội hình ưng ý. World Cup trừng phạt sự do dự.

Tuyển Anh đi tiếp, nhưng niềm tin không đi cùng họ một cách trọn vẹn. Kane vẫn là biểu tượng của hy vọng. Bellingham vẫn là người có thể định đoạt khoảnh khắc. Saka, Gordon hay Rice vẫn đủ sức tạo ra một đội bóng đáng sợ. Nhưng tất cả tài năng ấy cần được đặt trong một cấu trúc rõ ràng, không phải trong một canh bạc chiến thuật thay đổi theo từng cơn hoảng loạn.

Tuchel được đưa về để giúp Anh thắng những trận lớn. Nhưng lúc này, ông mới chỉ đang tránh thua những trận không nên rơi vào nguy hiểm.

Đó là khác biệt rất lớn.