Tuyển Ai Cập của Salah rời World Cup 2026 trong cay đắng.

Argentina thắng ngược Ai Cập 3-2 ở vòng 1/8 World Cup 2026, nhưng người ta không nhắc nhiều đến màn lội ngược dòng ấy. Câu chuyện được bàn tán khắp nơi là bàn thắng bị hủy của Mostafa Ziko, xuất phát từ tình huống xảy ra cách xa khung thành Argentina đến gần 100 mét.

Phút 58, Lisandro Martinez tranh chấp bóng với hai cầu thủ Ai Cập, ngã xuống và để mất bóng. 17 giây sau, Ziko đệm bóng vào lưới trống.

Trọng tài Francois Letexier công nhận bàn thắng ngay tại chỗ, nhưng phòng VAR lập tức vào cuộc, tua lại băng để xác định xem "giai đoạn tấn công" bắt đầu từ đâu, mốc thời gian sẽ quyết định pha bóng nào được đưa vào diện xem xét.

Trợ lý VAR chốt rằng giai đoạn ấy bắt đầu ngay lúc Martinez mất bóng. Soi kỹ khoảnh khắc đó, họ phát hiện một pha giẫm chân nhẹ giữa cầu thủ Ai Cập và hậu vệ Argentina.

Bàn thắng bị hủy. Khán đài nổ tung vì phẫn nộ, còn Liên đoàn Bóng đá Ai Cập sau đó ra thông cáo rằng họ "không thể im lặng" trước các quyết định trọng tài.

Nhìn quá kỹ, người ta thấy lỗi ở cả những thứ chẳng có gì sai

Vấn đề không nằm ở chỗ VAR có quyền lùi lại xác định thời điểm bắt đầu tình huống. Đó là quy trình bình thường. Vấn đề là bản chất cái "lỗi" mà họ moi ra được.

Xem lại băng hình, cầu thủ Ai Cập chỉ đơn giản chạy song song với Martinez, không hề có động tác xoạc hay cản phá nào. Martinez đặt chân phải xuống để lấy đà trước khi tung cú chạm bằng chân trái, chuyện hoàn toàn bình thường.

Hai bàn chân vô tình chạm nhau khi hai người cùng chạy sát cạnh nhau, kiểu va chạm xảy ra không biết bao nhiêu lần trong một trận đấu, ở mọi giải đấu, suốt cả trăm năm bóng đá. Chẳng ai từng coi đó là phạm lỗi, cho tới khi công nghệ cho phép người ta tua đi tua lại một khoảnh khắc ba giây bằng slow-motion, hết lần này tới lần khác, đến khi bộ não tự thuyết phục mình rằng đã tìm ra thứ gì đó đáng gọi là "lỗi".

Sự phẫn nộ trên khuôn mặt các cầu thủ Ai Cập nói lên tất cả: công lý sân cỏ đôi khi thua cuộc trước một khung hình tĩnh.

Đây chính là nghịch lý của VAR: sinh ra để bắt những sai lầm hiển nhiên, nhưng khi bị đẩy đi quá xa vào việc mổ xẻ từng khung hình, nó lại đặt ra một tiêu chuẩn mà chẳng trận cầu nào, kể cả trong những năm tháng đẹp nhất của môn thể thao này, có thể trụ vững.

Mùa trước ở Ngoại hạng Anh, Fulham cũng từng mất một bàn vào lưới Chelsea vì lý do y hệt: một pha giẫm chân vô ý. Đến người đứng đầu công tác trọng tài ở Anh khi đó cũng không buồn đứng ra bênh vực quyết định ấy trên sóng truyền hình.

Cái sai ở đây không phải do người vận hành VAR làm sai quy trình. Cái sai nằm ở chỗ ranh giới "bằng chứng rõ ràng, không thể chối cãi", vốn là tiêu chuẩn bắt buộc để can thiệp, đang bị hạ thấp dần, đến mức chỉ cần máy quay tốc độ cao là đủ để "phát hiện" lỗi. Một khi tiêu chuẩn ấy lung lay, VAR không còn là công cụ sửa sai, mà trở thành cỗ máy đẻ ra tranh cãi mới.

Sai sót không đồng nghĩa với âm mưu

Ngay sau trận, mạng xã hội tràn ngập những lời cáo buộc rằng có một kịch bản được sắp đặt để dọn đường cho Argentina, và cho Messi, tiến vào trận chung kết ngày 19/7. Dễ hiểu thôi, người hâm mộ vừa chứng kiến đội nhà mất một bàn thắng đáng lẽ được công nhận. Nhưng đó cũng là một cái bẫy tư duy cần tránh.

Thực tế, những quyết định gây tranh cãi tại giải đấu này chẳng hề nghiêng hẳn về một phía nào. Scotland từng hưởng lợi trước Brazil, Senegal trước Pháp, Paraguay trước Đức, toàn là các đội bị đánh giá thấp hơn đối thủ.

Nếu thật sự có bàn tay nào sắp đặt kết quả để phục vụ những đội bóng lớn, danh sách này chắc chắn phải khác hẳn.

Tuyển Ai Cập cho rằng họ bị đối xử bất công.

Không phải vì thế mà mọi lời chỉ trích nhắm vào trọng tài đều sai. Phản đối một quyết định cụ thể là hoàn toàn chính đáng, thậm chí cần thiết.

Nhưng có một khoảng cách rất xa giữa việc nói "quyết định này sai" với việc nói "giải đấu bị dàn xếp". Vế đầu là phản biện bóng đá bình thường. Vế sau là mất niềm tin vào chính môn thể thao mình yêu.

VAR suy cho cùng chỉ là một công cụ. Nó tốt hay tệ phụ thuộc vào cách con người dùng nó, và vào việc chúng ta có dám thừa nhận rằng đôi khi nhìn quá gần vào một khoảnh khắc lại khiến mình đánh mất cả bức tranh công bằng trên sân cỏ.